الشيخ محمد هادي معرفة
15
علوم قرآنى (فارسى)
تفصيل از نظر حديثي به مقدماتى پرداخته وبا عنوان مقدمهء تفسير البرهان سيد هاشم بحراني به چاپ رسيده است . مقدمهء مذكور تأليف أبو الحسن عاملي أصفهاني ( متوفاى 1138 ) از شاگردان مرحوم مجلسي است . البيان في تفسير القرآن ، نوشتهء أستاذ علامه سيد أبو القاسم خويى رحمه اللّه تعالى مقدمهء لطيف وجامعي است در برخى مباحث علوم قرآني واز تحقيقات عاليه در اين زمينه برخوردار است . مباحث في علوم القرآن نوشتهء دكتر صبحي صالح ، أستاذ علوم اسلامى در دانشگاه لبنان شامل برخى از مباحث علوم قرآني به صورت فشرده است . اين جانب از وقتي كه خواندن قرآن را آموختم ، با علاقة ولذت فراوان به تحقيق وبررسى دربارهء مسايل مختلف قرآن ومطالعهء كتابهاى گوناگونى كه در اين زمينه تأليف شده ، پرداختهام . با دقت در مسايل مربوط به قرآن آنها را مورد توجه قرار داده ودر ضمن مطالعات خود نكاتى را يادداشت مىكردم ، أعم از آن كه اين نكات توجه مرا جلب مىكرد وبه ظرافت وصحت آن معتقد مىشدم ويا نكاتى كه در صحت آنها شك وترديد داشتم . پس از ساليان دراز اين يادداشتها را مبناى تأليف كتابي قرار دادم كه شامل مباحث ومسايل مختلف علوم قرآني است ونام آن را « التمهيد في علوم القرآن » گذاشتم . زيرا اين مباحث بهمنزله تمهيد ومقدمه براي تفسير قرآن است . آنچه مرا بر تأليف آن اثر تشويق كرد اين بود كه جاى چنين تحقيقى را در كتابخانههاى فعلى شيعه خالى ديدم ، در حالي كه پيش از اين كتابخانههاى ما مملو از اين قبيل تحقيقات بود . هماكنون كتابي كه تمام مسايل مربوط به قرآن را مورد بحث قرار داده باشد در بين كتابهاى فعلى شيعه كمتر وجود دارد وكتابهاى موجود تنها داراى بحثهاى مختصرى در برخى از اين مسايل است ومطالب وبحثهاى باارزش در گوشه وكنار است ومحققان بدان دسترسى ندارند مگر آنكه آنها را از منابع پراكنده طبق مذهب أهل بيت عليهم السّلام بدست آورند . به همين دليل به تحقيق ونقد آثار ونظريات مختلف پرداختم وآنها را با نصوص قطعي تاريخ وروايات متواتر ويا همراه با قرائن قطعي مقايسه كردم . در خلال مباحث